ƝANMIƐN SULƐ TƐ’N I AWIELIƐ’N W’A MANTAN KOKO!

Maan e sie Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti tɛ’n i nzɔliɛ. ?Tete like nga be nga be waan be su Ɲanmiɛn be yo’n, ɔ yoman amun tɛ? ?Kɛ Ɲanmiɛn dunman nun be kun alɛ, be yo kakawlonga sa mun, yɛ be bu sran’m be lufle’n, i sɔ liɛ’n beman amun awlɛn? Ɔ ti kɛ nn sa kwlaa ng’ɔ o mɛn nun’n, be nga be su Ɲanmiɛn’n yɛ be kpɛ i ba ɔ. ?Ngue ti ɔ?

Nán kɛ Ɲanmiɛn sulɛ bɔbɔ ba’n yɛ ɔ ti tɛ ɔ. Sanngɛ i sulɛ ng’ɔ ti tɛ’n yɛ maan sa sɔ’m be ju ɔ. Yɛ sɛ sran’m be Ɲanmiɛn sulɛ’n ti tɛ’n, saan bé yó sa tɛtɛ. I lɛ nun’n, Zezi m’ɔ Ɲanmiɛn sulɛ nun’n sran’m be ɲin yi i kpa’n, ɔ seli kɛ ‘waka m’ɔ timan kpa’n ɔ suman mma kpakpa.’ (Matie 7:15-17) ?Yɛ sɛ ɔ ti sɔ’n niɔn, mma mennin yɛ Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti tɛ’n ɔ su ɔ?

Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti tɛ’n i nunfuɛ mun:

BE SA O ALƐ KUNLƐ NIN POLITIKI NUN: Lika nga be flɛ i Azi’n i lɔ zronali kun waan: “Azi nin lika uflɛ’m be nun’n, kɛ mɔ Ɲanmiɛn sulɛ wafawafa’m be kpɛnngbɛn’m be si kɛ sran’m be klo Ɲanmiɛn’n ti’n, be jran i sɔ liɛ’n su be di be lufle tɛtɛ kpa.” (Asiaweek) I sɔ’n ti’n, zronali kunngba’n se kɛ: “Nanwlɛ, kannzu mɛn’n w’a wie saci mlɔnmlɔn.” Amlɛnkɛn’m be lɔ kusu’n, Ɲanmiɛn sulɛ wafa kun i su kpɛnngbɛn kun m’ɔ le ɲrun dan kpa’n, ɔ seli kɛ: “Saan be kun kakawlonga mun naan b’a kunman sran kun.” Ɔ maan i waan: “Ɲanmiɛn dunman nun’n, an nunnun be kwlakwla kpan!” Sanngɛ, Biblu’n se kɛ: ‘Sɛ sran kun se kɛ ɔ klo Ɲanmiɛn sanngɛ ɔ kpɔ i niaan’n, nn ato yɛ ɔ bua ɔ.’ (1 Zan 4:20) I li bɔɔ Zezi seli kɛ: “An klo amun kpɔfuɛ mun.” (Matie 5:44) ?Kɛ e niɛn i kpa sa’n, Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga i nunfuɛ’m be diman alɛ’n, be ju nɲɛ?

ATO NDƐ YƐ BE KLE Ɔ: Ɲanmiɛn sulɛ sunman nun’n be waan kɛ sran wu’n, ɔ le i sin like kun m’ɔ wuman ɔn. Be nun kpanngban be fa ndɛ sɔ’n be di sran’m be lufle. Afin kɛ sran ko wu’n, i osufuɛ’m be tannin sika kɛ be srɛ be sran’n i ti man be. Sanngɛ nɛ́n i sɔ yɛ Biblu’n kan ɔn. Afin Biblu’n waan ‘be nga be ɲin o su’n, be si kɛ bé wú cɛn kun, sanngɛ be nga b’a wu’n be liɛ’n be wunman sa fi wlɛ.’ (Akunndanfuɛ’n 9:4, 5) Asa ekun’n, Zezi seli kɛ bé wá cɛ́n be nga be wuli’n. ?Sanngɛ yoo, sɛ be nga be wuli’n be te o nguan nun blɔlɔ lɔ’n niɔn, bé mán be nguan ekun sɛ? (Zan 11:11-25) ?Yɛ kan amun su Ɲanmiɛn lɔ’n nin, be se amun kɛ sɛ sran wu’n, ɔ le i sin like kun m’ɔ wuman ɔn?

BE BUMAN BIAN NIN BLA KUNNDƐLƐ’N I FƆ: Nvle kpanngban’m be nun’n, asɔnun wie’m be fa yasua nga be kunndɛ be wiengu yasua’n ɔ nin bla nga be kunndɛ be wiengu bla’n kɛ be dun asɔnunfuɛ’m be ɲrun mmua. Kpɔkun asɔnun sɔ’m be wlawla be nvle siefuɛ mun kɛ be yaci yasua mun naan be ja be wiengu yasua. Annzɛ be yaci bla mun naan be ja be wiengu bla. Asɔnun wie’m be nun’n be bu sa sukusuku yolɛ’n i fɔ sɔ, sanngɛ kɛ be kpɛnngbɛn’m be nin bakanngan’m be la’n, be ɲin kpa su. ?Sanngɛ, ngue like yɛ Biblu’n kle i sɔ liɛ’n su ɔ? Biblu’n se weiin kɛ: ‘Nán an laka amun wun, afin bla annzɛ bian kunndɛfuɛ mun, nin amuɛn sɔfuɛ mun, nin yasua mɔ be kunndɛ bla be yi bo annzɛ bla mɔ be kunndɛ bian be wun bo’n, nin yasua mɔ be kunndɛ be wiengu yasua’n, i sɔ sran liɛ mun Ɲanmiɛn su sieman be mlɔnmlɔn.’ (1 Korɛntfuɛ Mun 6:9, 10) ?Amun si Ɲanmiɛn sulɛ wafa kun mɔ i nunfuɛ’m be yo sa sukusuku sɔ mun mɔ sanngɛ be yoman be like fi ɔ?

?Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga be su mma tɛtɛ’n be agualiɛ’n gúa sɛ? Zezi seli kɛ: ‘Waka kwlaa m’ɔ suman mma kpa’n, bé kpɛ́ yí i sin nun.’ (Matie 7: 19) Ɔ maan bé tú Ɲanmiɛn sulɛ tɛtɛ sɔ’m be bo kɛ waka sa. ?Sanngɛ wafa sɛ, yɛ blɛ mennin nun yɛ sa sɔ’n jú ɔ? Aolia nun like kun mɔ Biblu’n kɛn i ndɛ Sa Nglo Yilɛ fluwa’n i ndɛ tre 17 nin 18 nun’n, ɔ tɛ kosan sɔ’n su.

?Wafa sɛ yɛ bé núnnún Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti tɛ’n i osu ɔ?

Amun nian sa kun. Tekle bla kun ti nnɛn wlɛ kun su. Nnɛn wlɛ sɔ’n le ti nso nin wuɛ blu. (Sa Nglo Yilɛ 17:1-4) Bla sɔ’n sie “asiɛ’n su famiɛn mun.” Ɔ kla tannin ɔkwlɛ kankankan kpɔkun ɔ fa ansans di junman. Yɛ i aɲanbeun liɛ’n, be kanman. Asa ekun, ɔ fɛ i bae’n ‘lakalaka nvlenvlefuɛ’m be kwlaa.’ (Sa Nglo Yilɛ 17:18; 18:12, 13, 23) ?Sanngɛ yoo, wan yɛle tekle bla sɔ’n? Biblu’n uka e maan e wun i wlɛ kɛ tekle bla sɔ’n ti Ɲanmiɛn sulɛ kwlaa nga be su mma tɛtɛ’n be nzɔliɛ.

Nnɛn wlɛ nga tekle bla’n ti su’n, ɔ ti asiɛ’n su famiɛn diwlɛ’m be nzɔliɛ.* (Sa Nglo Yilɛ 17:10-13) Ɲanmiɛn sulɛ nga be ti tɛ’n be ti nnɛn wlɛ’n su, afin be kunndɛ kɛ bé fá be nuan wlɛ́ i ajalɛ nga famiɛn’m be fa be’n nun naan bé síe be.

Sanngɛ ɔ cɛ kaan’n, abonuan sa kun wá jú. Biblu’n waan: ‘Wuɛ blu mɔ a wunnin be’n, nin nnɛn’n bé kpɔ́ tekle bla’n, bé dé i wun ninnge’n, bé kpɛ́ i wun, bé dí i nnɛn, yɛ bé yrɛ́ i sin nun mlɔnmlɔn.’ (Sa Nglo Yilɛ 17:16) Sɛ Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti tɛ’n ti sran’n, nn é sé kɛ mɛn’n nun nvle siefuɛ’m bé fú i nun kpɛ kunngba, bé núnnún i mlɔnmlɔn! ?Ngue ti yɛ bé yó sɔ ɔ? Biblu’n nun fluwa nga be flɛ i Sa Nglo Yilɛ’n tɛ su kɛ: ‘Ɲanmiɛn yɛ ɔ seli be kɛ be yo i bɔbɔ Ɲanmiɛn i klun sa’n niɔn.’ (Sa Nglo Yilɛ 17:17) Nanwlɛ, ninnge kainkain nga Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti tɛ’n, ɔ fali Ɲanmiɛn dunman’n yoli’n ti’n, Ɲanmiɛn nin i be le i. Ɲanmiɛn wá sín politikifuɛ mun mɔ sé é kwlá sé’n be nin Ɲanmiɛn sulɛ sɔ’n lali’n be sin, ɔ́ núnnún i osu’n mlɔnmlɔn. I sɔ liɛ’n, ɔ́ yó i nuan su sɛsɛsɛ.

?Sɛ e kunndɛman kɛ sa sɔ’n tɔ e su wie’n, ngue like yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ? Ɲanmiɛn i anzi’n se kɛ: ‘N sran mun, an fin i nun fite.’ (Sa Nglo Yilɛ 18:4) Nanwlɛ, ikisa yɛ ɔ fata kɛ e fin Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti tɛ’n i nun e fite ɔ! Sɛ ɔ timɛn i ti’n like ng’ɔ di awa nɲa’n, ɔ́ dí towa nɲa’n wie. ?Sanngɛ yoo, sɛ e fite’n, é kɔ́ nin? Nán maan e se kɛ e ndɛ nunman Ɲanmiɛn’n i ndɛ nun kun. Afin sɛ e yo sɔ’n nn ɔ ti kɛ y’a fa trɔ ng’ɔ o e ti su’n y’a sike e wati sa. Yɛle kɛ y’a yoman like fi. (2 Tɛsalonikfuɛ Mun 1:6-9) Ɔ maan, Ɲanmiɛn sufuɛ kpafuɛ’m be ngunmin cɛ be afiɛn yɛ ɔ fata kɛ e ko fia ɔ. ?Sanngɛ é yó sɛ naan y’a si Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti kpa’n?

Maan e sie Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti kpa’n i nzɔliɛ

Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti kpa’n, ɔ su mma kpakpa mennin?—Matie 7:17.

Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti kpa’n i nunfuɛ mun . . .

BE KLO SRAN: Ɲanmiɛn sufuɛ kpa’m be ‘timan mɛn nunfuɛ.’ Be afiɛn’n, ɔ le sran kun nin i finwlɛ, sanngɛ i sɔ liɛ’n timan ndɛ. Be ‘klo be wiengu.’ (Zan 13:35; 17:16; Sa Nga Be Yoli’n 10:34, 35) Klolɛ mɔ be klo be niaan mun ti’n, be kwlá kunman be. Sanngɛ sɛ ɔ fata kɛ be niaan’m be ti be fa be wun man’n, be yo i sɔ liɛ’n.—1 Zan 3:16.

BE LAFI ƝANMIEN NDƐ’N SU: Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti kpa nun’n, be kleman like ng’ɔ ti sran’m be “nzuɛn’n” nin ‘nga be kan kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn mmla’n.’ Sanngɛ, be like klelɛ’n taka Ɲanmiɛn Ndɛ’n su. (Matie 15:6-9) ?Ngue ti ɔ? Afin ‘Ɲanmiɛn Ndɛ nga be klɛli’n, i bɔbɔ yɛ ɔ fɛ i kwlaa mannin sran mun yɛ be klɛli ɔ. Be fa kle like, be fa kle sran mun lele be wun nanwlɛ’n.’—2 Timote 3:16.

BE NZUƐN’N TI KLANMAN KPƆKUN BE AWLO NUNFUƐ’M BE NUAN SƐ: Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti kpa’n i nun’n, be kle yasua mun kɛ be ‘klo be yi mun kɛ be fa klo be bɔbɔ be wun’n sa.’ Kpɔkun be uka bla mun naan “be kusu be bu be wun’m be sran.” Asa ekun, be kle bakanngan mun kɛ ‘be ɲin yi be si nin be nin.’ (Efɛzfuɛ Mun 5:28, 33; 6:1) Kusu’n, ɔ fata kɛ be nga be nian asɔnun’n su’n be kle ajalɛ kpa, be yoman sa sukusuku.—1 Timote 3:1-10.

?Ɔ le Ɲanmiɛn sulɛ wafa kun m’ɔ yia ninnge kwlaa sɔ’m be nuan ɔn? Fluwa kun mɔ be yili afuɛ 2001 nun’n seli kɛ: “Sɛ ɔ ti kɛ sran kpanngban be fali Zoova i Lalofuɛ’m be ndɛ’n su mɔ be nantili kɛ be sa’n, nn be su wunman nunkunlɛ nga Alemaɲi lɔ’n Itilɛli nin i sran’m be kunndɛli kɛ bé núnkun Zuifu mun nin sran uflɛ mun’n. Yɛ andɛ be su kanman sran nunkunlɛ ndɛ mlɔnmlɔn asiɛ’n su.”—Holocaust Politics.

Nvle ko ju 235 nun’n, Biblu’n nun mmla’n nin nzuɛn kpa nga Zoova i lalofuɛ’m be fa kle sran mun’n, be bɔbɔ be nanti su. É srɛ́ amun kɛ amun talo be. I liɛ’n, bé klé amun wafa ng’ɔ fata kɛ amun su Ɲanmiɛn Kpli naan i klun w’a jɔ amun wun’n. Nán amun wla fi su, Ɲanmiɛn sulɛ ng’ɔ ti tɛ’n i awieliɛ’n w’a mantan koko! Ɔ maan, nán amun sisi amun bo, afin nsisɔ leman lua!—Sofoni 2:2, 3.

*  Sɛ amun kunndɛ kɛ amún sí ndɛ sɔ’n i nun like wie mun ekun’n, an nian fluwa An tran minndɛ! i bue 12 nin 13 be nun.