Αναίμακτη Ιατρική και Χειρουργική
Κερδίζει Συνεχώς Έδαφος

Αναίμακτη Ιατρική και Χειρουργική
—Κερδίζει Συνεχώς Έδαφος

«Όλοι όσοι έχουν να κάνουν με το αίμα και νοσηλεύουν ασθενείς που πρέπει να χειρουργηθούν οφείλουν να εξετάσουν την αναίμακτη χειρουργική».
—Δρ Γιοάκιμ Μπολτ, καθηγητής αναισθησιολογίας, Λούντβιγκσχαφεν, Γερμανία.

Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ του AIDS ανάγκασε τους επιστήμονες και τους γιατρούς να κάνουν περαιτέρω βήματα με σκοπό να καταστήσουν το χειρουργείο ασφαλέστερο μέρος. Προφανώς, αυτό απαιτούσε αυστηρότερα τεστ για το αίμα. Αλλά οι ειδικοί λένε ότι ακόμα και αυτά τα μέτρα δεν μπορούν να κάνουν τις μεταγγίσεις εντελώς ακίνδυνες. «Ακόμη και τώρα που η κοινωνία ξοδεύει μεγάλα ποσά για να κάνει το απόθεμα αίματος ασφαλέστερο παρά ποτέ», λέει το περιοδικό Μετάγγιση (Transfusion), «πιστεύουμε ότι οι ασθενείς θα εξακολουθήσουν να αποφεύγουν τις μεταγγίσεις αλλογενούς αίματος [αίματος από δότες] απλώς και μόνο επειδή το απόθεμα αίματος ποτέ δεν μπορεί να είναι απολύτως ασφαλές».

Εύλογα, πολλοί γιατροί γίνονται επιφυλακτικοί ως προς τη χορήγηση αίματος. «Οι μεταγγίσεις αίματος βασικά δεν είναι καλές, και προσπαθούμε πάση θυσία να τις αποφεύγουμε σε κάθε περίπτωση», λέει ο Δρ Άλεξ Ζαπολάνσκι, από το Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνιας.

Το ευρύ κοινό ενημερώνεται και αυτό για τους κινδύνους των μεταγγίσεων. Μάλιστα μια δημοσκόπηση που έγινε το 1996 έδειξε ότι το 89 τοις εκατό των Καναδών θα προτιμούσαν κάποια εναλλακτική λύση αντί του αίματος από δότες. «Δεν απορρίπτουν όλοι οι ασθενείς τη μετάγγιση ομόλογου αίματος, όπως κάνουν οι Μάρτυρες του Ιεχωβά», δηλώνει το Περιοδικό Αγγειοχειρουργικής (Journal of Vascular Surgery). «Ωστόσο, οι κίνδυνοι μετάδοσης ασθενειών και ανοσοτροποποιητικών επιδράσεων αποδεικνύουν ξεκάθαρα ότι πρέπει να βρούμε εναλλακτικές λύσεις για όλους τους ασθενείς μας».

Τι Λένε Μερικοί Γιατροί

Δρ Γιοάκιμ Μπολτ

‘‘Η αναίμακτη χειρουργική δεν είναι μόνο για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά, αλλά για όλους τους ασθενείς. Πιστεύω ότι κάθε γιατρός πρέπει να ασχοληθεί με αυτήν’’.—Δρ Γιοάκιμ Μπολτ, καθηγητής αναισθησιολογίας, Λούντβιγκσχαφεν, Γερμανία.

«Μολονότι οι μεταγγίσεις αίματος είναι ασφαλέστερες σήμερα από ό,τι στο παρελθόν, εξακολουθούν να ενέχουν κινδύνους, όπως οι ανοσολογικές αντιδράσεις και η μόλυνση από ηπατίτιδα ή σεξουαλικά μεταδιδόμενες ασθένειες».—Δρ Τέρενς Τζ. Σάκι, κλινικός βοηθός καθηγητής ιατρικής.

Δρ Τέρενς Τζ. Σάκι

«Οι περισσότεροι γιατροί αντιδρούν ενστικτωδώς σε σχέση με τις μεταγγίσεις και τις χορηγούν αφειδώς και αδιακρίτως. Εγώ δεν ενεργώ έτσι».—Δρ Άλεξ Ζαπολάνσκι, διευθυντής της καρδιοχειρουργικής κλινικής στο Καρδιολογικό Ινστιτούτο του Σαν Φρανσίσκο.

«Πιστεύω πως δεν υπάρχει καμιά συμβατική κοιλιακή χειρουργική επέμβαση σε φυσιολογικό ασθενή για την οποία να έχει καθιερωθεί ότι απαιτείται μετάγγιση αίματος».—Δρ Γιοχάνες Σάλε, καθηγητής χειρουργικής, Ιένα, Γερμανία.

Προτιμότερη Μέθοδος

Ευτυχώς, υπάρχει εναλλακτική λύση—η αναίμακτη ιατρική και χειρουργική. Πολλοί ασθενείς εύλογα τη βλέπουν, όχι ως την τελευταία λύση, αλλά ως προτιμότερη μέθοδο θεραπείας. Ο Βρετανός χειρουργός Στίβεν Τζέφρι Πόλαρντ επισημαίνει ότι τα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας στους ασθενείς που κάνουν αναίμακτες επεμβάσεις «κυμαίνονται ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα με τους ασθενείς που κάνουν μετάγγιση, και σε πολλές περιπτώσεις η πρώτη κατηγορία ασθενών γλιτώνει τις μετεγχειρητικές λοιμώξεις και επιπλοκές οι οποίες συχνά αποδίδονται στο αίμα».

Πώς εξελίχθηκε η αναίμακτη νοσηλεία; Από μια άποψη, το ερώτημα αυτό ακούγεται αρκετά παράξενο, εφόσον η αναίμακτη ιατρική στην πραγματικότητα προηγείται της χρήσης αίματος. Μάλιστα χρειάστηκε να φτάσουμε στις αρχές του 20ού αιώνα για να εξελιχθεί η τεχνολογία των μεταγγίσεων τόσο πολύ ώστε να χρησιμοποιείται κατά συνήθεια. Εντούτοις, στις πρόσφατες δεκαετίες ορισμένοι έκαναν δημοφιλή την αναίμακτη χειρουργική. Λόγου χάρη, στη δεκαετία του 1960, ο διάσημος χειρουργός Ντέντον Κούλεϊ έκανε μερικές από τις πρώτες επεμβάσεις ανοιχτής καρδιάς χωρίς αίμα.

Καθώς αυξάνονταν τα κρούσματα ηπατίτιδας σε μεταγγιζόμενους ασθενείς στη δεκαετία του 1970, πολλοί γιατροί άρχισαν να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις αντί του αίματος. Στη δεκαετία του 1980, αρκετές μεγάλες ιατρικές ομάδες χειρουργούσαν χωρίς αίμα. Κατόπιν, όταν ξέσπασε η επιδημία του AIDS, πολλοί άρχισαν να συμβουλεύονται συχνά αυτές τις ομάδες με σκοπό να υιοθετήσουν τις ίδιες μεθόδους. Στη δεκαετία του 1990, πολλά νοσοκομεία ανέπτυξαν προγράμματα που προσφέρουν στους ασθενείς τους επιλογές για αναίμακτη περίθαλψη.

Οι γιατροί εφαρμόζουν τώρα με επιτυχία αναίμακτες μεθόδους σε επεμβάσεις και σε περιπτώσεις αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών, οι οποίες κατά παράδοση απαιτούσαν μεταγγίσεις. «Σοβαρές καρδιολογικές, αγγειακές, γυναικολογικές και μαιευτικές, ορθοπεδικές και ουρολογικές επεμβάσεις μπορούν τώρα να γίνουν επιτυχημένα χωρίς τη χρήση αίματος ή παραγώγων του», παρατηρεί ο Ντ. Χ. Γ. Γουόνγκ στο Καναδικό Περιοδικό για την Αναισθησία (Canadian Journal of Anaesthesia).

Ένα πλεονέκτημα της αναίμακτης χειρουργικής είναι ότι προάγει την ποιοτικότερη νοσηλεία. «Η επιδεξιότητα του χειρουργού αποτελεί τον πιο σπουδαίο παράγοντα για την αποφυγή της απώλειας αίματος», λέει ο Δρ Μπέντζαμιν Τζ. Ράιχσταϊν, διευθυντής μιας χειρουργικής κλινικής στο Κλίβελαντ του Οχάιο. Ένα νοτιοαφρικανικό νομικό περιοδικό αναφέρει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι αναίμακτες επεμβάσεις χωρίς τη χρήση αίματος μπορεί να είναι «ταχύτερες, καθαρότερες και λιγότερο δαπανηρές», και προσθέτει: «Αναμφίβολα, η μετεγχειρητική θεραπεία σε πολλές περιπτώσεις έχει αποδειχτεί φτηνότερη και λιγότερο χρονοβόρα». Αυτοί είναι μόνο λίγοι από τους λόγους για τους οποίους περίπου 180 νοσοκομεία σε όλο τον κόσμο έχουν τώρα ειδικά προγράμματα αναίμακτης ιατρικής και χειρουργικής.

Το Αίμα και οι Μάρτυρες του Ιεχωβά

Για λόγους που βασίζονται στην Αγία Γραφή, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά αρνούνται να δεχτούν μεταγγίσεις αίματος.*  Αλλά δέχονται—και επιζητούν με κάθε τρόπο—ιατρικές εναλλακτικές λύσεις αντί του αίματος. «Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά αναζητούν επισταμένα την καλύτερη ιατρική περίθαλψη», είπε ο Δρ Ρίτσαρντ Κ. Σπενς, όταν ήταν διευθυντής της χειρουργικής κλινικής σε κάποιο νοσοκομείο της Νέας Υόρκης. «Ως ομάδα, είναι οι πιο ενημερωμένοι ασθενείς που θα συναντήσει ποτέ ο χειρουργός».

Οι γιατροί έχουν τελειοποιήσει πολλές μεθόδους αναίμακτης χειρουργικής κάνοντας επεμβάσεις σε Μάρτυρες του Ιεχωβά. Εξετάστε το παράδειγμα του καρδιαγγειακού χειρουργού Ντέντον Κούλεϊ. Σε μια περίοδο 27 ετών, η ομάδα του έκανε αναίμακτες εγχειρήσεις ανοιχτής καρδιάς σε 663 Μάρτυρες του Ιεχωβά. Τα αποτελέσματα δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι εγχειρήσεις καρδιάς μπορούν να γίνουν επιτυχημένα χωρίς τη χρήση αίματος.

Είναι αλήθεια ότι πολλοί επικρίνουν τους Μάρτυρες του Ιεχωβά για την άρνησή τους να δεχτούν αίμα. Αλλά ένας οδηγός που εκδόθηκε από την Ένωση Αναισθησιολόγων Βρετανίας και Ιρλανδίας αποκαλεί τη στάση των Μαρτύρων «ένδειξη σεβασμού για τη ζωή». Στην πραγματικότητα, αυτή η σταθερή τους στάση έχει συμβάλει σημαντικά στο να υπάρξουν ασφαλέστερες μέθοδοι ιατρικής περίθαλψης για όλους. «Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά που χρειάστηκε να χειρουργηθούν έδειξαν το δρόμο και άσκησαν πίεση για να γίνουν βελτιώσεις σε ένα σημαντικό τομέα των υπηρεσιών υγείας στη Νορβηγία», γράφει ο καθηγητής Στάιν Α. Έβενσεν, του Εθνικού Νοσοκομείου της Νορβηγίας.

Για να βοηθήσουν τους γιατρούς στην παροχή περίθαλψης χωρίς αίμα, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά έχουν δημιουργήσει μια χρήσιμη ειδική υπηρεσία. Τώρα, περισσότερες από 1.400 Επιτροπές Νοσοκομείων σε όλο τον κόσμο είναι εφοδιασμένες για να παρέχουν σε γιατρούς και ερευνητές ιατρικά συγγράμματα από μια βάση δεδομένων που περιέχει πάνω από 3.000 άρθρα σχετικά με την αναίμακτη ιατρική και χειρουργική. «Λόγω του έργου που κάνουν οι Επιτροπές Νοσοκομείων των Μαρτύρων, όχι μόνο οι Μάρτυρες του Ιεχωβά, αλλά και οι ασθενείς γενικά, έχουν σήμερα μεγαλύτερες πιθανότητες να αποφύγουν τις μη απαραίτητες μεταγγίσεις αίματος», επισημαίνει ο Δρ Τσαρλς Μπάρον, καθηγητής στη Νομική Σχολή του Κολεγίου της Βοστώνης.#

Οι πληροφορίες που έχουν συλλέξει οι Μάρτυρες του Ιεχωβά αναφορικά με την αναίμακτη ιατρική και χειρουργική έχουν ωφελήσει πολλά μέλη του ιατρικού κλάδου. Παραδείγματος χάρη, όταν ετοίμαζαν την ύλη ενός βιβλίου με τίτλο Αυτομετάγγιση: Θεραπευτικές Αρχές και Τάσεις (Autotransfusion: Therapeutic Principles and Trends), οι συγγραφείς ζήτησαν από τους Μάρτυρες του Ιεχωβά να τους δώσουν πληροφορίες για εναλλακτικές λύσεις αντί της μετάγγισης αίματος. Οι Μάρτυρες ανταποκρίθηκαν με χαρά σε αυτό το αίτημα. Με ευγνωμοσύνη, οι συγγραφείς δήλωσαν αργότερα: «Σε όλη την έρευνα που κάναμε για αυτό το ζήτημα ποτέ δεν συναντήσαμε έναν τόσο περιεκτικό και πλήρη κατάλογο μεθόδων για την αποφυγή της μετάγγισης ομόλογου αίματος».

Η πρόοδος του ιατρικού κλάδου έχει κάνει πολλούς να εξετάσουν την αναίμακτη ιατρική. Πού θα οδηγήσει αυτή η πρόοδος; Ο καθηγητής Λικ Μοντανιέ, που ανακάλυψε τον ιό του AIDS, δηλώνει: «Η αυξανόμενη κατανόησή μας σε αυτόν τον τομέα δείχνει ότι οι μεταγγίσεις αίματος πρέπει να εξαλειφθούν κάποια μέρα». Στο μεταξύ, οι εναλλακτικές λύσεις αντί του αίματος ήδη σώζουν ζωές.

* Βλέπε Λευιτικό 7:26, 27· 17:10-14· Δευτερονόμιο 12:23-25· 15:23· Πράξεις 15:20, 28, 29· 21:25.

# Κατόπιν πρόσκλησης, οι Επιτροπές Νοσοκομείων κάνουν και ειδικές παρουσιάσεις στο ιατρικό προσωπικό των νοσοκομείων. Επιπλέον, αν τους ζητηθεί συγκεκριμένα, βοηθούν τους ασθενείς να εξασφαλίσουν έγκαιρη, ανοιχτή και συνεχή επικοινωνία με τον υπεύθυνο γιατρό.