TU’UGË AYUK PARË NI’AMUKË JÄ’ÄY
¿Ti yajtuk’ijxwë’ëmbë relijyonk di’ib kyaj tyëy’äjtënëty? ¿Mnayjä’äp axëëk ko jä’äy nyaya’oogëdë mët ko dë’ënë ryelijyonk dyajnigutukë? ¿Mjënäämp ko axëëk extëm y’adë’ëtstë jä’äy di’ib jënandëp ko tmëdundë Dios ets ttuktëkëdë tsip ets axëëk y’adë’ëtstë? ¿Tiko mbäät njënä’änëm ko relijyonk yë’ë di’ib yajja’äjtypy mëjwiin kajaa amay jotmay?
Tëgekyë relijyonk di’ib kyaj tyëy’äjtënëty yë’ë di’ib nyikëjxm’äjtypy tëgekyë amay jotmay. Jesukristʉ, di’ib wintsë’ëgë ya’ijtëdëp mayë relijyonk, jyënany ko tadë relijyonk di’ib kyaj tyëy’äjtënëty yë’ë di’ib yajkypyë tyëëmp axëëk, dë’ën extëmë “axëk kepy yajkypy ja tyëëmp axëëk” (Matewʉ 7:15-17). ¿Wi’ix tyëëmp’atyë relijyonk di’ib kyaj tyëy’äjtënëty?

TYUKTËJKËDËBË TSIP ETSË POLITIKË. Tu’ugë rebistë di’ib xyë’äjtypy Asiaweek jyëna’any: “Dë’ën Asyë ets mä wiingatypyë lugäär, jya’attë wintsëndëjk di’ib mä relijyonk di’ib y’atsojktëbë kutujkën ets ttuktundë tijatyë jä’äy, je’eyë parë yë’ëjëty ttuk’oy’attë”. Tyä’ädë rebistë ta y’akjënä’äny, ets mët ko dë’ën y’adë’ëtstë “ta naxwinyëdë jä’äy jyëmbity lokë”. Ets tu’ugë jä’äy di’ib nyiwintsën’äjtypyë relijyonk jap Estados Unidos jyënany: “Parë kyaj jä’äy nyekynyaya’oogëdët tsojkëp nya’o’ktä’äyëm pënaty atsë’k ajä’ädëp”. Tyä’ädë wintsën wyinmay ko net y’oyëdë jotmay ko “y’o’ktä’äytyët ni’amukë xyëëgëjxmë Dios”. Perë Biiblyë jyëna’any: “Pën ja pën jyëna’any: “Ëj ntsejpyëts ja Dios”, es kyaj ttseky ja myëgu’uk andakpë taadë” (1 Fwank 4:20). Jesús axtë ojts tni’ana’amë: “Mtsoktëp ja mëtsipëty” (Matewʉ 5:44). Ko mijts m’okwinmay, ¿näägëdaa relijyonk jya’aty di’ib nyas’ijxëp etsë jya’ayëty ttuktëkëdë tsip?
TYUKNI’IXË DI’IB KYAJ TYËY’ÄJTËNËTY. Mayë relijyonk tyukni’ixëdë ko nmëdäjtëm tu’ugë anmëjä’än o anmë di’ib pëtsëëmp ko n’o’këm ets jyuky’äjt’adë’ëtsy. Ets mët ko dë’ën tyukni’ixëdë, ta netë wintsëndëjk tnimiisëtunëdë o’kpë anmë parë jä’äy tmeenybyëjkëdë. Perë Biiblyë tim tëgatsy tyukni’ixë, pes jyëna’any: “Yë’ko juukypyëty nyijä’ädëp ko oogandëp; perë o’kpëty, yë’ëjëty kyaj nitii tkanijawëdë” (Eclesiastés 9:5). Koxyëp tyëy’äjtënëty ko nmëdäjtëm tu’ugë anmë di’ib juky’äjt’adëtsp, kyajxyëp jyëjp’amëty etsë o’kpë jyukypyëktët extëmë Jesús ojts tyukni’ixë (Fwank 11:11-25). ¿Tukni’ijxëbë mrelijyonk ko nmëdäjtëm tu’ugë anmë?
KYAJ DYAJKUBOKY KO JÄ’ÄY Y’ITY TSYËËNË OYTYIM PËNËTY MËËT. Ta’äjtpë pa’is, mä jya’atyë relijyonk di’ib nyas’ijxëp ets tyunët jëjp’amë jä’äy di’ib myëttsënaabyë myëëyetyëjk o myëëdoxytyëjk, ets t’amdowdë gobiernë parë dyajsëbilpëktëdë jä’äy ak yetyëjk o ak toxytyëjk. Ets ta relijyonk di’ib yajkubojktëp ko dë’ënë jä’äy y’it tsyëënëdë, per nyas’ijxëp ets tyuun’adë’ëtstët jëjp’amë wyintsëndëjk di’ib myëttsënääytyëp aguanë ënä’ku’unk. Per ¿wi’ixë Biiblyë tyukni’ixë? Biiblyë yajxon jyëna’any: “Katë mnaywyin’ëënëdë. Pes ninä’ä tka’ixtët ja Diosë kyutujkën di’ibaty më’induundëp, di’ibaty yajtëgeepy ja pëjk ukënë wyintsë’kën, ni yë’ë di’ibë y’awdäjttëp di’ibë kyaj Diosëty, ni yë’ë di’ibë pekytyuundëp tsoytyu’un mëët ak yetyëjk, ni yë’ë di’ibë dë’ën pekytyuundëp ak toxytyëjk” (1 Korintʉ 6:9). ¿Mnijä’äp mijts ko ta’äjtpë relijyonk di’ib nyas’ijxëp etsë jä’äy y’it tsyëënëdët oytyim pënëty mëët?
¿Wi’ix jyatä’äny tëgekyë relijyonk di’ibë tyëëmp yajkypy axëëk? Jesús jyënany: “Tëgekyë yë’ë kepy di’ibë kyaj tyëëmp’aty oy ya’ëxpo’të’kp es yajkujëbipë jëënoty” (Matewʉ 7:19). Dë’ënë dë’ën, tadë relijyonk di’ib kyaj tyëy’äjtënëty yajpo’të’ëgäämp ets kyutëgoya’any. Per ¿wi’ix kyutëgoya’any ets nä’ä? Tyä’ädë jap ya’atsoojëmbijty mä tadë liibrë di’ib xyë’äjtypy, Di’ibʉ Jatanʉp o Apocalipsis kapitulo 17 etsë 18.
Tadë relijyonk di’ib kyaj tyëy’äjtënëty yë’ë “di’ibë y’ane’empy ja naxwinyëdë ryeyëty”
“Pëtsëmdë [...] miitsëty di’ibaty njä’äy’äjttëp”
Okwinmayë tyä’ädë: Tu’ugë toxytyëjk di’ib më’induump o di’ib myëttsënaapy mayë yetyëjk, ttuk’u’unyë tu’ugë axëk jëyujk di’ib jëxtujkë kyëbäjk ets mäjkë wyäj (Di’ibʉ Jatanʉp 17:1-4). ¿Pën dë’ën ya’ijxkijxyëp extëmë tyä’ädë toxytyëjk? Mä Biiblyë jyëna’any, ko yë’ë “di’ibë y’ane’empy ja naxwinyëdë ryeyëty”, tsu’unk o ukyë wyit ets nyo’kypyë poom ets mëk kumeeny jya’ay. Nandë’ën jyëna’any ko tyä’ädë toxytyëjk mëdë bryujë winmä’äny, të twin’ëëny “nidëgekyë naxwinyëdë jä’äyëty” (Di’ibʉ Jatanʉp 17:18; 18:12, 13, 23). Biiblyë xytyukjaygyujkëm ko tyä’ädë toxytyëjk, yë’ë y’andijpy tëgekyë relijyonk di’ib yajkypyë tyëëmp axëëk.
Tadë axëk jëyujk yë’ë y’andijpy tëgekyë ana’am kutujkën di’ib ja’äjtp yä Naxwiiny (Di’ibʉ Jatanʉp 17:10-13).* Pääty ko Biiblyë jyëna’any ko tadë toxytyëjk ttuk’u’unyë tadë axëk jëyujk, yë’ë y’andijpy ko tadë relijyonk di’ib kyaj tyëy’äjtënëty yë’ë nyë’ëmoopy tyu’umoobyë ana’ambëtëjk di’ib ja’äjtp yä Naxwiiny.
Per tim tsojk tyunä’äny jyatä’änyëty di’ib kyaj pën t’awixy tjëjp’ixy, pesë Biiblyë jyëna’any: “Ja mäjkpë wäj es ja axëk jëyujk tyuk’ak’atëp ja kujenytyo’oxy, es dyajwë’ëmët niwä’äts ëxwä’äts. Es axtë tsyu’tstä’äytyëp ja nyini’x, es nyino’ktä’äytyëp di’ibë wë’ëmp” (Di’ibʉ Jatanʉp 17:16). Ajotkumonë ets atsë’ëk ajawë tadë ana’ambëtëjk tnibëdë’ëgä’ändë relijyonk di’ib kyaj tyëy’äjtënëty ets dyajkutëgoya’any. ¿Tiko dë’ën y’adë’ëtsä’ändë? Tadë liibrë Di’ibʉ Jatanʉp t’atsoojëmbity: “Diosë dë’ën të pyëjtä’ägëdë es dyajtuunëdë Diosë wyinmä’äny” (Di’ibʉ Jatanʉp 17:17). Dios yë’ë kyuentëwitsaampy tëgekyë rel tyëy’äjtënëty mä axëëk të y’adë’ëtstë ets të ttuknitijtë Dios ko dë’ën ttseky. Etsë Dios yajtunaambyë ana’ambëtëjk di’ib jantsy oy mëët të y’ittë parë ttunä’änyë tyëy’äjtën, ets kyutëgoyët tëgekyë relijyonk di’ib kyaj tyëy’äjtënëty.
¿Ti net mijts mbäät xytyuny parë kyaj mgutëgoyët extëm kyutëgoya’any tëgekyë relijyonk di’ib kyaj tyëy’äjtënëty? Tu’ugë ayuk di’ib tso’omp tsäjpotm jyëna’any: “Pëtsëmdë [...] miitsëty di’ibaty njä’äy’äjttëp” (Di’ibʉ Jatanʉp 18:4). Tyamën ttiempëty ets mijts mbëtsëmët mä tadë relijyonk di’ib kyaj tyëy’äjtënëty. ¿Yë’ë dë’ënë tyä’ädë y’andijpy ko kyaj netë Dios xynyekymyëbëkët? Kyaj, pes ayo’on nandë’ën pyäädandëp pënaty kyaj tmëbëktë Dios. (2 Tesalónikʉ 1:6-9). Mä je’eyë xypyäädët ja nitsokënë ja mä relijyongë tëy’äjtënbë. Per ¿wi’ix mijts mbäät xynyijawë di’ibënë relijyonk tëy’äjtën?
¿Wi’ix tyëëmp’atyë relijyonk di’ib tëy’äjtën? (Matewʉ 7:17.)

YA’IJXËDËBË TSOJKËN. Pënaty jantsy Dios mëduundëp “kyaj yë’ëjëty ja naxwinyëdë [jä’äy] jya’atëdë”, kyaj nyayjawëdë mëj këjxm mëdë wiink nax wiink käjpn. Ets naytsyojkëdëp nixim niyam (Fwank 13:35; 17:16; Apostʉlʉty 10:34, 35). Yë’ëjëty kyaj nyaya’oogëdë nixim niyam, naytsyojkëdëp mëk, axtë mbäät tku’oogëdë myëgu’uktëjk (1 Fwank 3:16).
MYËBËJKTËBË DIOSË Y’AYUK. Tadë relijyonk di’ib tëy’äjtën tukni’ijxëdëp extëmë Biiblyë jyëna’any, kyaj tyukni’ixëdë jä’äyë kyostumbrë etsë “jä’äyë y’ana’amën” (Matewʉ 15:6-9). ¿Tiko? Yë’ko Biiblyë yë’ë Diosë y’Ayuk, pes “Dios wyinmä’änymyooy ja jya’ayëty es tkëxjä’äyët tëgekyë ja Diosë jyaaybyajtën, es tëgekyë tadë Diosë jyaaybyajtën tuump oy es nya’ëxpëjkëm, nduk’ana’amëm, nya’o’oyëm” (2 Timotee 3:16).
YAJTU’UGYËBË FAMILYË ETS PYUDËJKËBË JÄ’ÄY PARË TMËMËDOWËDË OYBYË ANA’AMËN. Mä relijyongë tëy’äjtënbë yajkäjxwijpë yetyëjk di’ib të pyëjknë ets “ttsoktët ja y’u’unk nyëdo’oxyëty extëm nyaytsyekyëty kë’ëm”, ets pyudëjkëbë “kasäädë toxytyëjk twintsë’ëgëdët yë’ë nya’ay”, etsë u’unk ënä’k ya’anëëmëdë: “Mëmëdowdë mdääk mdeety” (Éfesʉ 5:28, 33; 6:1). Nandë’ën pënaty tuundëp jëjp’am mä relijyongë tëy’äjtënbë tsojkëp oy jyuky’attët parë dyaktëdë ijxpajtën (1 Timotee 3:1-10).
¿M’ixy’ajtypyë relijyonk di’ib dë’ën kyuytyuumpy? Tu’ugë liibrë di’ibë xyë’äjtypy Holocaust Politics, di’ib pëtsëëm 2001 jyëna’any ko kyajxyëbë jä’äy dya’o’ktë mayë judiyë mä ja segunda guerra mundial, ets nan kyajxyëbë naxwinyëdë jä’äy nyekynyayajääm’ook nyekynyayanääx’oogëdë, koxyëp mayë jä’äy jyuky’aty extëmë Jyobaa tyestiigëty ets tpadundë di’ib yë’ëjëty y’ëwä’x kyäjxwä’xtëp.
Tyamë Jyobaa tyestiigëty y’ëwä’x kyäjxwä’xtëp ja oybyë ana’amën mä 235 pa’is, per kyaj je’eyë t’ëwä’x tkäjxwä’xtë di’ibë Biiblyë myaytyakypy, nandë’ënën tkuytyundë. Oyxyëp ko xy’amdoyë naybyudëkë tu’ugë Testiigë parë xynyijawët ti di’ibë Dios tsyejpy ets xytyunët, dë’ëntsoo xy’awdatët extëm t’oy’ixy. Pääty tyamën ttiempëty ets dë’ën xytyunët. Tuungojën tyamyë. Pes ¡wingoombë kyutëgo’oyën tëgekyë relijyonk di’ib kyaj tyëy’äjtënëty! (Sofonías 2:2, 3.)
* Parë ni’igyë xy’aknijawët käjxë tadë liibrë di’ib xyë’äjtypy, Apocalipsis... ¡se acerca su magnífica culminación!, di’ib yajpëtsëëmdëbë Jyobaa tyestiigëty.
Të kyojy 2006 |